Υπέρταση και Διατροφή (Απο τη Διαιτολόγο Β. Γκέσου)

Η υπέρταση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα καθώς και τα πιο συχνά προβλήματα υγείας σε όλο τον κόσμο, καθώς υπολογίζεται ότι προσβάλλει περίπου 1 δισεκατομμύριο άτομα. Με τον όρο υπέρταση εννοούμε την αύξηση της αρτηριακής πίεσης σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις της συστολικής πίεσης >140mmHg και της διαστολικής πίεσης >90mmHg.

Υπολογίζεται ότι στις ανεπτυγμένες χώρες και σε ηλικίες άνω των 55 ετών, το 50% του πληθυσμού εμφανίζει αρτηριακή υπέρταση, ενώ άτομα τα οποία έχουν φυσιολογική πίεση στα 55 τους χρόνια διατρέχουν κατά 90% κίνδυνο να εμφανίσουν υπέρταση στην υπόλοιπη ζωή τους. Η αρτηριακή πίεση είναι μια ιδιαίτερα επικίνδυνη ασθένεια, καθώς όταν  δεν έχει  επιπλοκές δεν εμφανίζει συμπτώματα. Μπορεί να βρίσκεται για χρόνια σε λανθάνουσα κατάσταση επιβαρύνοντας διαρκώς τη λειτουργικότητα των αγγείων και να καταλήξει σε σοβαρά αποτελέσματα όπως στεφανιαία νόσο, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα του μυοκαρδίου, νεφρική ανεπάρκεια τα οποία μπορεί να είναι και θανατηφόρα.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης
1)     Απώλεια βάρους (αν είσαι υπέρβαρος ή παχύσαρκος)
Η απώλεια του επιπλέον βάρους μπορεί να βοηθήσει ικανοποιητικά στην μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η απώλεια ακόμη και 4,5κιλών σωματικού βάρους μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της αρτηριακής πίεσης σε άτομα με υπέρταση ή με φυσιολογική πίεση, ενώ μέτρια απώλεια βάρους σε διάστημα 6 μηνών οδηγεί σε μείωση της συστολικής πίεσης κατά 3,7mmHg και της διαστολικής κατά 2,7mmHg.
 
2)     Απόκτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών
Σε συντομία αυτό σημαίνει:

• Αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών
• Μείωση της κατανάλωσης λίπους και κυρίως ζωικής προέλευσης
• Κατανάλωση γαλακτοκομικών χαμηλών σε λιπαρά
• Κατανάλωση κρέατος χαμηλό σε λιπαρά
• Χρήση φυτικών ελαίων σε μικρή ποσότητα και κυρίως ελαιολάδου
• Μέτρια κατανάλωση καφεΐνης (1-2 κούπες καφέ την ημέρα)
• Χαμηλή πρόσληψη αλατιού

3)     Μείωση πρόσληψης αλατιού
Πριν από 100 χρόνια έγινε ο πρώτος συσχετισμός του αλατιού με την υπέρταση, σύμφωνα με τον οποίο η αύξηση της πρόσληψης αλατιού οδηγούσε σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ενώ η μείωση του είχε αντίθετο αποτέλεσμα. Μελέτες δείχνουν ότι η διαφοροποίηση στην κατανάλωση του κατά 6g έχει ως αποτέλεσμα την μεταβολή στη συστολική πίεση κατά 3-6mmHg. Κατάλληλη σύσταση για την πρόσληψη αλατιού στον πληθυσμό είναι να 2-6g την ημέρα.
Αυτό είναι δυνατό να επιτευχθεί με τους εξής τρόπους:

• Δραστική μείωση του προστιθέμενου αλατιού στο φαγητό
• Αποφυγή των ιδιαίτερα αλατισμένων τροφίμων (παστά, αλλαντικά, τυριά, ξηροί καρποί, αλμυρά σνακ)
• Μείωση των επεξεργασμένων τροφίμων και προτίμηση των φυσικών (π.χ. φρέσκα λαχανικά και όχι κατεψυγμένα ή επεξεργασμένα)
• Προσοχή στις κρυφές πηγές αλατιού (έτοιμες σάλτσες, κύβοι μαγειρικής, μπισκότα).

4)     Προσεκτική κατανάλωση αλκοόλ
Η σχέση μεταξύ της κατανάλωσης αλκοόλ και αρτηριακής πίεσης είναι ιδιαίτερα πολύπλοκή. Το αλκοόλ σε μικρές ποσότητες (1 μερίδα για τις γυναίκες και 2 μερίδες για τους άνδρες ημερησίως) δείχνει να έχει ευεργετική δράση στα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης. Παρόλα αυτά άτομα τα οποία δεν είναι συνηθισμένα να πίνουν αλκοόλ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να το ξεκινήσουν για την όποια ευεργετική του δράση.  Σε μεγάλες ποσότητες (περισσότερο από 3 μερίδες την ημέρα) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, ενώ σε άτομα που πάσχουν ήδη, δεν επιτρέπουν τα αντιϋπερτασικά φάρμακα να δράσουν και αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.
*1 μερίδα αλκοόλ αντιστοιχεί σε 175ml κρασί, 330ml μπύρα, 30ml ουίσκι, βότκα, τσίπουρο κ.τ.λ.
 
5)     Αύξηση σωματικής δραστηριότητας
Η άσκηση είναι τεκμηριωμένο ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων καθώς και ότι προφυλάσσει από την αρτηριακή υπέρταση. Η τακτική σωματική άσκηση σε μέτριο επίπεδο (γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, χορός) τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα με διάρκεια 30-60΄ μειώνει τόσο τη συστολική όσο και τη διαστολική πίεση του αίματος, μέχρι και κατά 10mmHg. Η μείωση αυτή θεωρείται θεραπευτικά σπουδαία ιδιαίτερα στα άτομα που πάσχουν από ήπια έως μέτρια υπέρταση στα οποία μπορεί να επαναφέρει την πίεσή τους ακόμα και στα φυσιολογικά επίπεδα.
 
6)     Διακοπή καπνίσματος
Όταν κάποιος υπερτασικός είναι χρόνιος και οξύς καπνιστής, το κάπνισμα ενός και μόνου τσιγάρου μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της πίεσης της τάξης περίπου των 10mmHg στη συστολικής και 7mmHg στη διαστολικής πίεση 15 λεπτά μετά το κάπνισμα ενός και μόνο τσιγάρου. Επιπλέον στους καπνιστές ο κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου αυξάνεται 2-3 φορές σε σχέση με τους μη καπνιστές υπερτασικούς.

Βασιλική Μ. Γκέσου
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Απόφοιτος Χαροκοπείου Παν/μίου Αθηνών
Μπουσίου & Εστίας 3, 50100 Κοζάνη
Τ. 2461501817        Κ. 6932727508