Συμπληρώματα Διατροφής: Σύμμαχος ή εχθρός της διατροφής μας; (Από τη Κλινικό Διαιτολόγο Β.Γκέσου)

Τα συμπληρώματα διατροφή σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ έχουν κατακλύσει την καθημερινότητα μας. Συνεχώς ακούμε σκευάσματα να μας γεμίζουν ενέργεια, να μας θωρακίζουν ενάντια των ασθενειών, να μας αυξάνουν τις επιδόσεις στην εργασία μας.

Τι, όμως, από όλα αυτά ισχύει πραγματικά; Πρέπει να καταναλώνουμε συμπληρώματα διατροφή ή όχι;
 
4 βασικοί κίνδυνοι της κατανάλωσης συμπληρωμάτων διατροφής
·         Δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών
Το κάθε θρεπτικό συστατικό για να χρησιμοποιηθεί από τον οργανισμό ακολουθεί μια συγκεκριμένη μεταβολική οδό. Η διαδικασία αυτή, αποτελεί μία πολύ ιδιαίτερη και πολύπλοκη πορεία στην οποία μπορεί να εμπλέκονται εκατοντάδες βοηθητικοί παράγοντες (ένζυμα, συνένζυμα, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, άλλα θρεπτικά συστατικά κ.τ.λ.), οι οποίοι συντελούν στη ολοκλήρωση αυτής. Για παράδειγμα, στη απορρόφηση του Ασβεστίου από τον οργανισμό είναι απαραίτητη η παρουσία της Βιταμίνης D. Η Βιταμίνη Dπεριέχεται στα τρόφιμα όπου υπάρχει ασβέστιο. Δυστυχώς, για πολλά θρεπτικά συστατικά δεν γνωρίζουμε την πλήρη μεταβολική του οδό και κατά συνέπεια τους βοηθητικούς τους παράγοντες. Έτσι αν και μπορεί να λαμβάνουμε ένα χάπι το οποίο να μας παρέχει ένα θρεπτικό συστατικό, ο οργανισμός να το αποβάλει χωρίς να το απορροφά, αφού δεν μας παρέχει και το βοηθητικό του παράγοντα. Συμπερασματικά, είναι σαν να μη το έχει λάβει ποτέ.
·         Προσμίξεις
Το τελευταίο καιρό ακούμε μέχρι και για θανάτους που σχετίζονται με τη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής (συμπεριλαμβανόμενου λιποδιαλύτες, αθλητικών σκευασμάτων κ.ά.). Η ευρωπαϊκή αρχή που ασχολείται με τον έλεγχο των σκευασμάτων αυτών (EFSA, EuropeanFoodSafetyAuthority) πρόσφατα άρχισε τον έλεγχο συμπληρωμάτων διατροφής έχει απορρίψει μεγάλο ποσοστό αιτήσεων για έγκριση των σκευασμάτων αυτών. Συνεχώς αποσύρονται σκευάσματα από τη κυκλοφορία καθώς ανακαλύπτονται ότι περιέχουν απαγορευμένες ουσίες. Μήπως το επόμενο είναι αυτό που λαμβάνετε εσείς και το δίνετε και στα παιδιά σας;
·         Αλληλεπιδράσεις
Μία από τις βασικές αρνητικές επιδράσεις που μπορεί να έχει ένα συμπλήρωμα διατροφής στην υγεία μας είναι αυτή που θα προκύψει εάν το λάβουμε παράλληλα με μια φαρμακευτική αγωγή. Παραδείγματος χάρη, τα συμπληρώματα Ασβεστίου μπορεί να αποφέρουν αρνητικά αποτελέσματα με τη λήψη φαρμάκων για τη καρδιαγγειακή λειτουργία. Ή η λήψη συμπληρωμάτων Βιταμίνης Κ, η οποία συντελεί στη πήξη του αίματος, να αποβεί μοιραία με τη δημιουργία θρόμβου σε ασθενή με στεφανιαία νόσο, που λαμβάνει ένα πολυβιταμινούχο σκεύασμα (που την περιέχει) για να «αποφύγει τις χειμερινές ιώσεις».
·         Υπερδοσολογία
Όλα τα θρεπτικά συστατικά όπως έχουν κατώτατο όριο επαρκής πρόσληψης έχουν και ανώτερο. Γενικά, επικρατεί η αντίληψη ότι όσο περισσότερο τόσο το καλύτερο. Όμως σε πολλά θρεπτικά συστατικά οι επιπτώσεις υπερδοσολογίας μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνες. Για παράδειγμα, η υπερδοσολογία της Βιταμίνης Α μπορεί να οδηγήσει σε τερατογένεση σε μέλλουσα μητέρα, σε κίρρωση ήπατος, σε διαταραχή της όρασης ή τριχόπτωση. Η υπερκατανάλωση Βιταμίνης C μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερικές διαταραχές, πέτρες στα νεφρά κ.ά.. Κάθε άτομο βάση την ηλικία του, τα χαρακτηριστικά του, την υγεία του έχει διαφορετικές απαιτήσεις. Και αυτές οι απαιτήσεις δεν μπορούν να καλυφθούν από δύο διαφορετικά σκευάσματα που υπάρχουν στη αγορά (παιδικό, ενηλίκων) γιατί τα παιδιά 103 ετών έχουν άλλες απαιτήσεις από τα παιδιά 4-6 και άλλες από το παιδιά 7-10 ετών, καθώς και τα κορίτσια έχουν άλλες από τα αγόρια και οι θηλάζουσες άλλες από τις υπόλοιπες γυναίκες και άντρες.
 
Εξαίρεση
Σε όλους τους κανόνες υπάρχει μία εξαίρεση. Έτσι και στη περίπτωση των συμπληρωμάτων διατροφής υπάρχουν κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις όπου μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε. Μερικές φορές, και πάντα για εξειδικευμένους ιατρικούς σκοπούς, χρειάζεται να εστιάσουμε στη πρόσληψη κάποιων θρεπτικών συστατικών. Ένα παράδειγμα είναι η καρδιοπροστατευτική χρήση των ω3 λιπαρών οξέων. Πολλές φορές η πρόσληψη των ω3 από την τροφή δεν είναι επαρκής και είναι δύσκολο να καλυφθεί. Καθώς η ευεργετική δράση αυτών στη υγεία μας είναι επιστημονικά αποδεδειγμένη, συνίσταται πάντα με συνταγή γιατρού και σύμφωνη γνώμη κλινικού διαιτολόγου να λαμβάνουμε το συμπλήρωμα. Προσοχή!! Το σκεύασμα που θα επιλέξουμε θα πρέπει να είναι εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ και η δόση που θα πάρουμε να είναι σύμφωνη με τις συστάσεις των ειδικών. 
 
Το 80% των σκευασμάτων που κυκλοφορεί στο εμπόριο δεν έχει έγκριση του ΕΟΦ (Ελληνικός Οργανισμός Φαρμάκων). Και ας το δούμε και από τη αντίθετη. Ακόμη και αυτά που έχουν έγκριση αποδεικνύετε ότι είναι αβλαβή για τον οργανισμό μας. Τίποτα όμως δεν μας λέει ότι είναι χρήσιμα. Αυτό που έχει σημασία είναι να κατανοήσουμε τη σημαντικότητα της σωστής διατροφής στη ζωή μας. Και σωστή διατροφή σημαίνει τρόφιμα και όχι χάπια.
                                                                                 
Βασιλική Μ. Γκέσου
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Απόφοιτος Χαροκοπείου Παν/μίου Αθηνών
Μπουσίου & Εστίας 3, 50100 Κοζάνη
Τ. 2461501817        Κ. 6932727508
vgesou@gmail.com